Voorkom schijnzelfstandigheid:
zo beperkt u juridische risico’s
bij het inhuren van zzp’ers

Schijnzelfstandigheid betekent dat een ingehuurde zzp’er in de praktijk werkt als werknemer, terwijl er geen arbeidsovereenkomst is. Dit kan leiden tot fiscale en juridische risico’s voor zowel de zelfstandige als voor u als opdrachtgever. Als opdrachtgever loopt u bij schijnzelfstandigheid risico op naheffingen, boetes en aansprakelijkheid. Op deze pagina leest u wat schijnzelfstandigheid is, hoe u het herkent en vooral: hoe u het voorkomt.

Wat is schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer een zzp’er wordt ingehuurd op basis van een overeenkomst van opdracht of aanneming, terwijl er volgens het arbeidsrecht sprake moet zijn van een arbeidsovereenkomst. Dit kan onder andere het geval zijn als de zelfstandige in feite afhankelijk is van één opdrachtgever, geen ondernemersrisico draagt en werkt onder voorwaarden die vergelijkbaar zijn met die van een werknemer.

Wanneer is er sprake van schijnzelfstandigheid?

Er is sprake van schijnzelfstandigheid wanneer de ingehuurde zelfstandige weinig tot geen zeggenschap heeft over de werktijden en werkinstructies ontvangt van een werkgever, wat hem of haar meer op een werknemer doet lijken dan op een ondernemer. Bij de beoordeling of sprake is van schijnzelfstandigheid, is het van belang dat alle feiten en omstandigheden in onderling verband worden gewogen. Het blijft dus altijd maatwerk. Voor een professionele check, kunt u hierbij contact opnemen met een van onze specialisten.

Is er sprake van schijnzelfstandigheid?

Hoe herkent u schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid is niet altijd eenvoudig te herkennen, maar er zijn verschillende aanwijzingen die erop kunnen duiden:

• Afhankelijkheid van één opdrachtgever: Wanneer een zelfstandige vrijwel alleen voor één opdrachtgever werkt en geen andere klanten heeft, kan dit een indicatie zijn van schijnzelfstandigheid.
• Geen ondernemersrisico: Een echte zelfstandige draagt ondernemersrisico, bijvoorbeeld door het ontbreken van werk of het verlies van inkomen bij ziekte. Als de zelfstandige weinig of geen risico loopt, kan dit wijzen op een schijnzelfstandige situatie.
• Beperkingen in vrijheid: Zelfstandigen hebben de vrijheid om hun werk zelf in te richten. Als een zelfstandige echter gebonden is aan werktijden en gedetailleerde instructies van de opdrachtgever, komt de arbeidsrelatie meer overeen met die van een werknemer.
• Geen diversiteit in opdrachten: Echte zelfstandigen werken voor meerdere opdrachtgevers en kiezen zelf hun opdrachten. Schijnzelfstandigen werken vaak voor slechts één opdrachtgever en krijgen weinig vrijheid om hun werkzaamheden zelf te bepalen.

Bekijk meer aanwijzingen in het document Toelichting Beoordeling arbeidsrelaties op de website van de Belastingdienst.

Hoe beperkt u het risico dat geoordeeld wordt dat sprake is van schijnzelfstandigheid?

Dit begint bij het goed inrichten van de arbeidsrelatie met zelfstandigen. Volg onderstaande richtlijnen om ervoor te zorgen dat je arbeidsrelaties voldoen aan de eisen van de Belastingdienst:

• Maak duidelijke afspraken in een contract: Zorg ervoor dat de zelfstandige de vrijheid heeft om zijn werk zelf in te richten. Dit betekent dat u geen strikte werktijden of gedetailleerde instructies opgeeft en dat de zelfstandige in principe meerdere opdrachtgevers kan hebben.
• Gebruik modelovereenkomsten van de Belastingdienst: De Belastingdienst biedt modelovereenkomsten die u kunt gebruiken om de arbeidsrelatie te controleren. Het gebruik van deze overeenkomsten kan helpen om juridische en fiscale problemen te voorkomen. De feitelijke uitvoering van deze overeenkomsten is echter doorslaggevend bij het bepalen of er sprake is van een arbeidsovereenkomst. Als de feitelijke uitvoering van de overeenkomsten afwijkt van wat u met een zelfstandige heeft afgesproken, dan is de feitelijke uitvoering bepalend voor de kwalificatie van de overeenkomst.
• Zorg voor echte zelfstandigheid: Bekijk in welke mate een opdrachtnemer zich als ondernemer gedraagt of kan gedragen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het hebben van meerdere opdrachtgevers, het dragen van ondernemersrisico en het hebben van de vrijheid om zijn werk zelf in te richten. Als dit niet het geval is, kan er sprake zijn van schijnzelfstandigheid.
• Controleer de arbeidsrelatie regelmatig: Het is belangrijk om regelmatig te controleren of de arbeidsrelatie voldoet aan de voorwaarden voor zelfstandigheid. Dit voorkomt dat u onbedoeld een schijnzelfstandige inhuurt.
• Raadpleeg een specialist: Bij twijfel kunt u altijd contact opnemen met een van onze arbeidsjuristen. Zij kunnen helpen om de arbeidsrelatie goed in kaart te brengen en te zorgen dat uw bedrijf voldoet aan de wettelijke eisen.