Opdrachtgevers opgelet:
wetsvoorstel aanpak
schijnzelfstandigheid

Met de Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden wil het kabinet de balans in het werken met zelfstandigen en als zelfstandige herstellen. Er ligt nu een wetsvoorstel ter consultatie over de richtlijnen en maatregelen wanneer als werknemer gewerkt wordt en wanneer als zelfstandige gewerkt wordt of kan worden.

Drie wetsvoorstellen voor hervormen arbeidsmarkt

Het inmiddels demissionaire kabinet werkt nog wel verder aan diverse wetsvoorstellen op het terrein van werk en arbeid. Het wetsvoorstel dat nu ter consultatie ligt, is onderdeel van het in april 2023 gepresenteerde arbeidsmarktpakket. Met samenhangende maatregelen wordt ingezet op  meer zekerheid voor werkenden en meer wendbaarheid voor ondernemers.

Een onderdeel van het pakket is het herstellen van de balans in het werken met en als zelfstandige(n). In dat kader worden in totaal drie wetsvoorstellen ter internetconsultatie aangeboden om de arbeidsmarkt te hervormen. Die hervorming wordt langs drie parallelle lijnen vormgegeven:

1. Het creëren van een gelijker speelveld voor contractvormen van werknemers en zelfstandigen.
2. Het verduidelijken van de regels over wanneer als werknemer gewerkt wordt en wanneer als zelfstandige gewerkt kan worden.
3. Het versterken en verbeteren van de handhaving in voorbereiding op het afschaffen van het handhavingsmoratorium per 1 januari 2025.

Het wetsvoorstel dat nu in consultatie is gegaan, is onderdeel van de tweede lijn.

Doel Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden

Het wetsvoorstel beoogt bij te dragen aan het herstellen van de balans tussen het werken met zelfstandigen en als zelfstandige(n) aan de ene kant, en het werken met en als werknemer(s) aan de andere kant. Het voorstel verduidelijkt wanneer er als werknemer gewerkt moet worden en wanneer er als zelfstandige gewerkt kan worden. Daarnaast worden werkenden met beperkte onderhandelingsmacht ondersteund bij het opeisen van hun arbeidsovereenkomst.

De maatregelen Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden

De internetconsultatie over het wetsvoorstel is  op 6 oktober 2023 van start gegaan en bevat de volgende twee maatregelen:

1. Verduidelijking beoordeling arbeidsrelatie

Het wetsvoorstel geeft nadere invulling aan wanneer wordt gewerkt onder gezag van een leidinggevende, het zogenaamde gezag criterium. Er worden in dat kader drie hoofdelementen geïntroduceerd om duidelijkheid te geven aan  ‘werken in dienst van de werkgever’. Het vierde criteria komt pas aan bod als de eerste drie even zwaar wegen.

1. Het verrichten van arbeid onder werkinhoudelijke aansturing.
2. Organisatorisch inbedding in de organisatie van de werkgever.
3. De werknemer verricht de arbeid niet voor eigen rekening en risico.
4. Gedraagt de werkende zich doorgaans als ondernemer of als werknemer.

Deze criteria worden gewogen. Criteria 1 en 2 wijzen op een mogelijk dienstverband. Criteria 3 wijst als contra indicatie op een mogelijk ondernemerschap.  Is er sprake van werkinhoudelijke aansturing (1) en/of organisatorische inbedding (2)  en dit weegt zwaarder dan het criterium werken voor eigen rekening en risico (3)? Dan is sprake van een arbeidsovereenkomst. Weegt het voor eigen rekening en risico werken echter zwaarder dan de eerste twee criteria? Dan is sprake van ondernemerschap. Wegen de eerste drie criteria even zwaar? Dan is van belang hoe de werkende zich gedraagt in het economische verkeer: als ondernemer of als werknemer.

2. Rechtsvermoeden bij uurtarief van minder dan € 32,24

Dit voorstel introduceert het rechtsvermoeden dat bij een uurtarief van minder dan € 32,24 (peildatum 1 juli 2023) een arbeidsovereenkomst bestaat. Alleen de werkende kan een beroep doen op dit rechtsvermoeden. De werkgever moet vervolgens het tegendeel aantonen.

Hierdoor moet het voor werkenden aan de onderkant van de arbeidsmarkt eenvoudiger worden om bij de werkgever of de rechter een arbeidsovereenkomst te claimen. Bijkomend voordeel is dat er een preventief effect uitgaat van het rechtsvermoeden. De verwachting is dat bij aanvang van werk tegen een lager tarief beter beoordeeld wordt of de klus door een zelfstandige gedaan kan worden of dat er sprake moet zijn van een arbeidsovereenkomst.

Hoe nu verder?

De internetconsultatie loopt tot en met 10 november 2023. De reacties op het wetsvoorstel zijn zeer divers en kritisch. De vraag is of dit wetsvoorstel in de huidige vorm ingevoerd wordt. Wordt dit wetsvoorstel echter inderdaad aangenomen? Dan heeft dit vergaande gevolgen voor de praktijk. Wij denken dat  het voorstel zeker niet de gewenste duidelijkheid over de kwalificatie van arbeidsrelaties brengt. Voor nu adviseren wij om altijd alert te blijven op de risico’s met betrekking tot het verstrekken van opdrachten aan zelfstandigen en de ontwikkelingen goed in de gaten te houden. Uiteraard volgen wij de ontwikkelingen en informeren wij u graag over de huidige stand van zaken.