Hoge Raad verduidelijkt regels
schijnzelfstandigheid: geen
rangorde bij de beoordeling

Op 21 februari 2025 heeft de Hoge Raad door het beantwoorden van prejudiciële vragen helderheid verschaft over de vraag wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst. Omdat sinds 1 januari weer volgens de normale regels wordt gehandhaafd door de Belastingdienst, is deze uitspraak zowel arbeidsrechtelijk als fiscaalrechtelijk van belang. Huurt u personeel in? Wij zetten de regels en aandachtspunten voor u uiteen.

Achtergrond wetgeving rondom schijnzelfstandigheid

Het antwoord van de Hoge Raad bouwt voort op het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023, waarin een toetsingskader werd vastgesteld om te bepalen of een overeenkomst als arbeidsovereenkomst kwalificeert. In het Deliveroo-arrest heeft de Hoge Raad zich uitgesproken over de vraag wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst. De Hoge Raad heeft geantwoord dat gekeken moet worden naar alle omstandigheden van het geval, bezien in onderlinge samenhang. Het gaat dus om een zogeheten holistische toets. Voor de kwalificatievraag is niet van belang of partijen de bedoeling hadden de overeenkomst onder de wettelijke regeling van de arbeidsovereenkomst te laten vallen.

Waar moet u als opdrachtgever op letten?

Voor de holistische toets moeten alle omstandigheden van het geval, in onderling verband worden bezien. Het gaat daarbij onder meer om de volgende feiten en omstandigheden:

1. De aard en duur van de werkzaamheden.
2. De wijze waarop de werkzaamheden en de werktijden worden bepaald.
3. De inbedding van het werk en degene die de werkzaamheden verricht in de organisatie en de bedrijfsvoering van degene voor wie de werkzaamheden worden verricht.
4. Het al dan niet bestaan van een verplichting het werk persoonlijk uit te voeren.
5. De wijze waarop de contractuele regeling van de verhouding van partijen tot stand is gekomen.
6. De wijze waarop de beloning wordt bepaald en waarop deze wordt uitgekeerd.
7. De hoogte van deze beloningen.
8. De vraag of degene die de werkzaamheden verricht daarbij commercieel risico loopt.
9. De vraag of degene die de werkzaamheden verricht, zich als ondernemer gedraagt, bijvoorbeeld bij het verwerven van een reputatie, bij acquisitie, wat betreft fiscale behandeling, het aantal opdrachtgevers, en de duur van de opdrachten.

Geen rangorde in diverse omstandigheden

De Hoge Raad heeft in het eerder genoemde Deliveroo-arrest geen rangorde aangebracht in deze omstandigheden. Momenteel is hierover een wetsvoorstel in voorbereiding. De Hoge Raad ziet nu in de recente Uber-zaak evenmin een reden voor het aanbrengen van een rangorde. Aan het ‘ondernemerschap’ komt dus evenveel gewicht toe als aan de andere genoemde omstandigheden. Dit geldt ook als iemand zich vrijelijk mag laten vervangen door een ander, wat kan duiden op zelfstandigheid. Ook dan kan met het oog op alle andere aspecten zoals bijvoorbeeld inbedding van het werk en commerciële risico’s, nog steeds sprake van een arbeidsovereenkomst zijn. Het is dus ook mogelijk dat het ‘ondernemerschap’ doorslaggevend is. Dit zal steeds in combinatie met de andere gezichtspunten moeten worden beoordeeld.

Ondernemerschap speelt een rol voor schijnzelfstandigheid

Dit betekent in de praktijk dat hetzelfde werk voor dezelfde opdrachtgever anders kan worden beoordeeld. Iemand met ‘ondernemerschap’ heeft dan geen arbeidsovereenkomst, terwijl iemand zonder ‘ondernemerschap’ die wel heeft.

Het begrip ‘ondernemerschap’ omvat daarbij de algemene (ondernemers)situatie van de werkende, en kan dus ook betrekking hebben op omstandigheden buiten de specifieke verhouding tussen de werkende en zijn opdrachtgever.

Let op! Iedere situatie moet dus op de specifieke kenmerken worden beoordeeld.

Wat betekent deze uitspraak voor u als ondernemer?

Als u samenwerkt met flexibele arbeidskrachten, betekent dit dat u uw contracten moet beoordelen en per arbeidsrelatie moet beoordelen of sprake is van een arbeidsovereenkomst of niet. Bij deze beoordeling is het van belang dat alle feiten en omstandigheden in onderling verband worden gewogen. Bij de beoordeling of sprake is van arbeidsovereenkomst geldt dus geen rangorde tussen de mee te wegen omstandigheden. Het blijft dus altijd maatwerk. Uiteraard kunnen wij u helpen uw arbeidsrelaties goed tegen het licht te houden en op de juiste manier te beoordelen.