Erfbelasting: hogere vrijstelling en lager
tarief mogelijk voor biologisch kind
zonder erkenning

Stel: een kind erft van een biologische ouder, zonder juridische erkenning. Normaal gesproken valt dit kind buiten de gunstige erfbelastingregels. Toch is er onder bepaalde voorwaarden een uitweg: de hardheidsclausule. Die biedt kinderen met een nauwe persoonlijke band met de biologische ouder tóch recht op de hogere vrijstelling en het lage tarief. In dit artikel leest u wanneer dit mogelijk is.

Waarom deze zaak over erfbelasting opvalt

Op 6 september 2024 behandelde de Hoge Raad een zaak over een kind dat erfde van zijn of haar biologische vader. De vader had het kind niet erkend, omdat de moeder daar geen toestemming voor gaf. Haar partner had het kind erkend, waardoor juridisch geen familieband bestond tussen vader en kind, ondanks de biologische verwantschap.

Toch hadden vader en het kind een nauwe persoonlijke band. In juridische termen wordt dat ‘family life’ genoemd, zoals bedoeld in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Ondanks deze band weigerde de Belastingdienst de kind-vrijstelling toe te passen. Er gold het hogere tarief voor overige erfgenamen.

Discriminatie volgens de Hoge Raad, maar geen actie

De Hoge Raad erkende dat er sprake was van discriminatie, omdat er een nauwe persoonlijke band (family life) tussen vader en kind aanwezig was. Toch paste de rechter de erfbelastingaanslag niet aan. De rechter liet het aan de wetgever om dit recht te rekken.

Er ligt inmiddels een wetsvoorstel klaar dat de huidige ongelijkheid in erfbelasting moet oplossen. De verwachting is dat de nieuwe regels per 1 januari 2026 ingaan.

Mogelijkheden vóór de wetswijziging

Totdat de nieuwe wet ingaat, kunt u een beroep doen op de hardheidsclausule. Dit is een bijzondere regeling binnen de Nederlandse belastingwetgeving die de Belastingdienst de mogelijkheid biedt om af te wijken van de wettelijke regels in uitzonderlijke gevallen waarin een belastingwet onbedoeld en onredelijk nadelig uitpakt. Ook erfgenamen in soortgelijke situaties kunnen hiervan gebruikmaken.

Wat zijn de voorwaarden?

Om een beroep te doen op de hardheidsclausule, moet u aan enkele voorwaarden voldoen:

• Er moet sprake zijn van biologische verwantschap. In de genoemde zaak werd dit onderbouwd met een DNA-test.
• U moet kunnen aantonen dat er een nauwe persoonlijke band (family life) bestond. In de casus bleek dit uit een gerechtelijke uitspraak met een vastgelegde omgangsregeling

In onze huidige samenleving zijn familieverhoudingen steeds diverser. De belastingwetgeving loopt hierin nog achter en gaat uit van traditionele familiebanden. Heeft u te maken met een erfenis waarbij een biologisch kind niet juridisch is erkend? Dan is het belangrijk om te weten dat er mogelijkheden zijn om tóch gebruik te maken van de gunstige erfbelastingregels. Dit kan een aanzienlijk fiscaal voordeel opleveren voor u of uw familie.